Velisiz kıyılan nikâh geçerli midir?

Hanefîlerde akıl-baliğ olan kadın, aynen erkek gibi velisinin
aracılığına gerek olmaksızın evlenebilir. Ancak yetişkin bir kız
veya kadın dengi (küfvü) olmayan bir adamla evlenmişse velisi
bu evliliği feshettirebilir [Merginânî, Hidaye, I, 231].
Hanefîlerin dışındaki mezheplerde ise ister kız olsun ister dul,
bir kadını ancak velisi evlendirebilir. Ayrıca bakire olan kızı evlendirmek
için velinin ondan izin alması gerekmez. Fakat velayeti altındaki kadının dul olması hâlinde ise veli ondan izin
almadıkça onu evlendiremez. Bu mezhepler “Velisiz nikâh olmaz.”
[Buhârî, Nikâh, 36; Ebû Dâvûd, Nikâh, 19; Tirmizî, 14, 17] hadisini ve
benzeri hadisleri mutlak olarak değerlendirmekte ve kızların
-rızaları alınsa bile- sadece velileri aracılığıyla evleneceklerini
söylemektedirler [Şâfiî, el-Üm, V, 21; Sahnûn, el-Müdevvenetü’l-Kübrâ, II, 165;
İbn Hazm, el-Muhallâ, IX, 31–32; İbn Kudâme, el-Muğnî, VII, 5]. Hanefîler ise
bu hadisleri, tam ehliyetli olmayan kız ve kadınların ancak velileri
aracılığıyla evlenebilecekleri şeklinde yorumlamaktadırlar.
Evlilikte velayet kurumunun ön plana çıkması, hayat boyu birlikteliği
başlatacak olan evlilik akdinin gerekli araştırmalar yapılarak
mümkün olduğu ölçüde sağlam temellere oturtulması
ve geri dönülmesi imkânsız olan hataların önceden görülmesi
ve önlenmesi, bir yönüyle de evlenecek tarafların aileleri arasında
kaynaşmanın kolay sağlanması gibi hedeflere yöneliktir.
Sonuç olarak evlilik ciddi bir müessesedir. Dolayısıyla nikâh
kıyılırken velinin izni alınmalıdır. Velinin izni alınmadan kıyılan
nikâh her ne kadar bazı İslam âlimlerine göre geçerliyse de,
taraflar evlenirken Hz. Peygamber’in (s.a.s.) yukarıda zikredilen
hadisini dikkate alarak velinin iznini alma cihetine gitmelidirler.
Bununla birlikte evliliğe engel ahlaki, dinî ve sosyo-ekonomik
bir engel yoksa velinin yetkilerini kötüye kullanarak
zorluk çıkarmaması gerekir.(diyanet)