Resmî nikâhlı olmayan kadının boşanma talebine kocasının karşı çıkması hâlinde ne yapılması gerekir?

Resmî nikâhlı olmayan eşler arasında geçimsizlik çıktığı ve kadının evliliği sürdürmek istemediği durumda erkeğin, sırf kadına zarar vermek amacıyla kadını boşamamakta ısrar etmesi dinen doğru değildir. Evlilikten zarar görmesine rağmen kocası tarafından boşanmayan kadınların hakeme başvurarak boşanma hakları vardır [Nisâ, 4/35]. Böyle bir durumda öncelikle sözü dinlenir, ilim ve fazilet sahibi bir aracı erkeğe giderek onun yanlış davranışlardan uzaklaşmasını ve aile yuvasını huzur ve güven içinde sürdürmesini tavsiye eder. Nikâhın karşı tarafa zarar vererek nefsi tatmin aracı yapı- lamayacağını, bunun İslam’ın ruhuna aykırı olduğunu anlatır. Bu, fayda sağlamazsa boşamasını ister. Erkek boşamamakta ısrar ederse, ‘resmî nikâh’ bulunmadığı için mahkemeye de baş- vurulamayacağına göre, kadın ve erkeğin aileleri bu konuda bir sonuca varmak üzere birer hakem seçerler. Ailelerden biri direnir, hakem seçmezse, karşı taraf onun yerine âdil ve tarafsız bir hakem seçebilir. Hanefî ve Hanbelî mezheplerinde hakemlerin vazifesi sadece arabuluculuktur. Eşlerin rızası olmadıkça bunlar evliliğin son bulmasına karar veremezler. Ancak kendilerine yetki verilmiş- se boşamaya da yetkili olurlar. İmam Malik’e ve İmam Şâfiî’nin bir görüşüne göre ise, lüzum ve zaruret bulunduğunda hakemler eşlerin rızası olmasa bile boşamaya karar verebilirler [İbn Rüşd, Bidâyetü’l-Müctehid, 2/81].

Bu durumda Mâlikî mezhebinin görüşü kabul edilerek nikâh feshedilebilir. Nitekim Osmanlı Hukûk-ı Aile Kararnamesi de bu görüşü esas almıştır.