Fıtrat Nedir

Fıt­rat; ya­ra­tı­lış, ta­bi­at anlamlarına gelir. İslam’da ise insanın kirlenmemiş, saf, yaratılış üzere olan, insana Allah tarafından verilen ve sürekli olarak bu halde kalması istenen tabiatıdır.

Fıtratın geniş anlamları Kur’an-ı Kerîm’de şu ayetlerde açıklanmaktadır:
“Sen Hakka yönelerek kendini Allah’ın insanlara yaratılışta (Fıtratallah) verdiği dine ver. Zira Allah’ın yaratmasında değişme olmaz. İşte dosdoğru din budur, fakat insanların çoğu bilmezler” (er-Rûm, 30/30).
“Allah sizi annelerinizin karnından bir şey bilmez halde çıkarmıştır. Belki şükredersiniz diye size kulak, göz ve kalb vermiştir” (en-Nahl, 16/78).
“Allah’ın kanununda bir değişme bulamazsın ” (el-Fâtır, 35/43; Ayrıca bk. el-İsrâ, 17/77; el-Ahzâb, 33/62; el-Mümin, 40/85; el-Feth, 48/23).
“Nefse ve onu şekillendirene… Ona bozukluğunu ve korunmasını ilham edene andolsun ki nefsini temizleyen iflâh olmuş, onu kirletip örten ziyana uğramıştır. Semûd, azgınlığından yalanlandı… Rableri de günahları yüzünden azabı başlarına geçirdi, orayı dümdüz etti” (eş-Şems, 91/7-14).
“Biz ona hayır ve şer olmak üzere iki yol gösterdik” (el-Beled, 90/10).
“Biz ona yolu gösterdik, ya şükredici veya nankör olur” (el-İnsân, 76/3).
“Rabbimiz, her şeye yaratılışını verip sonra onu doğru yola iletendir” (Tâhâ, 20/50).
“Kendini tezkiye eden mutluluğa ermiştir” (el-A’lâ, 87/14).
“O (adamın) tezkiye olmamasından sana ne?” (Abese, 80/7).
“De ki: Herkes yaratılışına göre davranır. Rabbiniz kimin en doğru yolda olduğunu bilir”? (el-İsrâ, 17/84).
“Nefislerinizde olanı gözlemiyor musunuz?” (ez-Zariyât, 51/21).
“Öncekilere uygulanan yasayı görmezler mi? Sen, Allah’ın kanununda bir değişiklik bulamazsın” (el-Fâtır, 35/43)
“Dilediğini yaratır ve onlar için hayırlı olanı seçer” (el-Kasâs, 28/68).
“De ki: Yeryüzünde gezin ve bakın, yaratılış nasıl başlamış?” (el-Ankebût, 29/20).
“Yaratıcıların en güzeli olan Allah’ın şanı ne yücedir” (el-Mü’minûn, 23/14).
“Onlar nefislerinde olanı değiştirmedikçe Allah bir toplumun durumunu değiştirmez” (er-Ra’d, 13/11). Kur’an-ı Kerîm’deki bu ayetler birbirini tefsir ederek fıtratın anlamını açıklar.

Hz. Peygamber (s.a.s.)’in şu hadisleri bu anlamı apaçık bir şekilde genişletmektedir:
“Kötülük yapmak seni üzüyorsa, artık sen müminsin” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, V. 251-252).
“Her çocuğu annesi fıtrat üzere dünyaya getirir. Onun bu hali konuşma çağına kadar devam eder, sonra ebeveyni onu hristiyan; yahûdi, mecûsî yapar. Eğer ana-babası müslüman iseler, çocuk da müslüman olur” (Buhâri, Cenâiz, 79; Müslîm, Kader, 23-25; İman, 264; Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, 233, 435).
“Beş şey fıtrattandır: Sünnet olmak, kasıkları traş etmek, bıyıkları kısaltmak, tırnakları kesmek, koltuk altındaki tüyleri yolmak” (Buhâri, Libas, 51, 63, 64; Müslim, Tahara, 49; Ebû Dâvûd, Tereccül, 16; Tirmizî, Edeb, 14).
”Çocuklarınıza öğreteceğiniz ilk söz Lailaheillallah olsun ” (Abdurrezzak Sanânı, Musannef, Beyrut 1970, IV, 334)
“İçini tırmalayan, kalbinde çarpıntılar oluşturan, gönlünü bulandıran şeyi terket” (İbn Hibban. Hakîm).
“Hayr, nefsin kendisine ısındığı, kalbin rahatladığı, yüreğin oturduğu şeydir. Şer de nefsin kendisine ısınamadığı, kalbin mutmain olmadığı, içinde tereddüt ve ıztırablar meydana getiren şeydir, her ne kadar müftiler hilafına fetva verseler de. ” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV, 194).
“Müftiler sana fetva verseler de bir kere kalbine danış” (Dârimî, Buyû, 2). “Ameller niyete göredir” (Buhâri, Itk., 6).
“Seni işkillendiren şeyi bırak, işkillendirmeyene geç” (Hanbel, Nesâî, Taberânî), “Kötülük, insanın içine sıkıntı verir” (Müslim, Birr, 14).
“Rabbim buyuruyor ki: Ben bütün insanları Hanif (salim fıtrat) üzere dünyaya gönderdim. Sonra şeytanlar onu dinden saptırdılar. Benim helâl ettiklerimi onlara haram ettiler, insanlara bana ortak koşmalarını söylediler. Oysa o ortaklar hakkında hiçbir delil indirmemiştim” (Müslim, Cennet, 63; Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV, 162).