Evlat, anne babaya dinen itaat etmek zorunda mıdır?

Yüce Allah kendisine ibadetten sonra anne ve babaya iyilikte bulunmayı emretmiştir [İsrâ, 17/23]. Hz. Peygamber (s.a.s.) ise bir hadislerinde, ‘Allah katında en iyi amel nedir?’ sorusuna: “Vaktinde kılınan namaz, anne ve babaya iyilik etmek ve Allah yolunda cihad etmektir.” şeklinde cevap vermiştir [Müslim, İman, 139]. Bundan dolayı çocukların anne ve babaya karşı dinî görevlerinden birinin meşru işlerde onlara karşı isyan etmemek ve daima saygı göstermek olduğu kabul edilir. Bu konudaki bağlayıcılık: “(Rabbin), anaya babaya iyi davranmanızı kesin olarak emretti. Eğer onlardan biri ya da her ikisi senin yanında ihtiyarlık çağına ulaşırsa sakın onlara “öf!” bile deme; onları azarlama; onlara tatlı ve güzel söz söyle.” [İsrâ, 17/23] ayeti ve benzeri ayet ve hadislerle sabittir. Elbette ki anne babaya Allah’ın emirlerine isyan içeren durumlarda itaat edilmez. Ancak dünyevi hususlarda onlarla güzel geçinmek gerekir. Bu noktada anne babaya itaat ve onlara iyilik ve ihsanda bulunma ile onların bilmedikleri bir konuda evladına bir hususu körü körüne dayatmalarını ayırmak gerekir. İkinci kısımda onların gönüllerini kırmadan ve onlarla da istişare yaparak dinen ve ilmen doğru olanı yapmak esastır. Yine anne babaya itaat etmek nafile namaza devam etmekten önce gelir. Bu hükmün delili ise Cüreyc kıssasıdır [İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, Daru’l-Fikir, 1421/2000, II, 51-53]. Geçmiş ümmetler zamanında yaşayan bu kimsenin nafile namaz kılarken kendisine seslenen annesine cevap vermediğinden annesinin bedduasını aldığı ve birtakım sıkıntılara düştüğü bizzat Hz. Peygamber tarafından haber verilmiştir [Buhârî, Enbiya, 50, el-Amel fi’s-Salat 7; Müslim, Birr, 7, 8]. Bununla birlikte anne babanın da çocuklarına karşı vazifeleri vardır.