Uluhiyet Ne Demektir ?

Elhamdülillahi Rabbil Alemin,
Salat ve selam âlemlere rahmet olan Peygamberimiz Muhammed Mustafa (sav)’e, ailesine, ashabına ve kıyamete kadar onun yolundan gidenlerin üzerine olsun.

Uluhiyet, tevhidin kısımlarından biridir. İlahlık’ta yani ibadet kabul edilen tüm davranışlarda Allah’ı birlemek anlamına gelir.

Uluhiyet kelimesi ilah kelimesinden gelmektedir.  Bu yüzden ilah kelimesinin öncelikli olarak açıklanması gerekir.

İlah;  kendisine ibadet edilen, kalplerin sevgi ve iştiyakla kendisini özlediği, insanların azametine hayran kaldığı ve şaşkınlık duyduğu bir varlığa denir.

Kur’an da ilah kelimesi daha çok kendisine ibadet edilen mabud anlamında kullanılmıştır.

“Onlar kendilerine itibar ve kuvvet kazandırsın diye Allah’tan bir mabudlar ( ilahlar ) edindiler.

Hayır!  O mabudlar onların ibadetlerini inkâr edecekler ve onlara hasım olacaklardır.” ( Meryem 80 – 81 ) “

Bu ayette de görüldüğü gibi ilah edinmenin şarttı ve gereği ilah edinilen şeye ibadet etmektir. kim Allah Teala’dan başkasına ibadet ederse onu İlah edinmiş demektir.

İbadet çeşitlerinden herhangi birinde Allah’tan başkasına yönelen birisi kendisine Allah’tan başka ilah edinerek uluhiyet tevhidinden şirke düşmüş ve müşrik olmuş demektir.

Uluhiyet tevhidi, kişinin kendisinden sadır olan ibadet çeşitlerinde Allah Teala’yı birlemesi ve hiçbir şekilde şirk ve şerik koşmamasıdır.

İbadet ne demektir ?

Bugün insanların dini tam olarak algılayamayıp yaşayamamalarının sebebi, Allah Teala’nın kavramlara yüklediği manalarla değil, kendi anladıkları şekilde bu manaları yorumlamaları Allah Teala’nın emir ve yasaklarını tam olarak anlayamamalarına sebep olmaktadır. Bu kavramların manalarını tam olarak anlayabilmemiz için Peygamber Efendimizin ve Sahabenin bu kavramları nasıl anladığına da bakmamız lazım. Atalarımızdan gördüklerimize yada kendi yorumumuza göre değil.

İtikad kavramlarını da tam olarak anlamadan Allah Teala’ya O’nun razı olacağı şekilde iman etmiş olamayız.

İbadet kelimesinin Arapça da anlamı eziklikten ezilmeden zilletten gelmektedir. İnsanın kendisinde zilleti hissetmesidir. Bir başka anlamı insanın bir şeye tapması. Sevgiden kaynaklanan bağlılık ve itaat de ibadet manasındadır. Kişinin başkasının yapacaklarına engel olması yada yapacaklarını bir kişi yada kuruma göre belirlemesidir.

Bu lügat manalarına göre uluhiyet tevhidini açıkladığımızda; kişinin sadece ve sadece Allah Teala’ya karşı kendisini zillet içinde hissetmesi, acizliğini fakirliğini hissetmesidir. Bunun en fazla hissedildiği yer secde halidir. Çünkü secdede insanın en değerli yeri olan yüzü en aşağı olan yere değmektedir ve insan için bu en zelil haldir.

Kişinin severek itaat etmesi ve bağlandığı mercii nin Allah Teala olması gerekmektedir. Bu korkudan yada birileri desin diye yapmak değil severek ve kendisi isteyerek yapması gerekir. Ayrıca hayatta bağlayıcı olarak başkasının müdahale etmesi yada karar mercii olarak başvurduğu yer Allah Teala ise bu kişi uluhiyet tevhidinde muvahhid demektir. Örneğin bir kişi bir iş yapacak bu işin haram mı helal mi diye araştırması ve buna göre davranması uluhiyet tevhidinin gereğidir. Kişinin karar verirken dikkate alacağı mercii Allah ise bu uluhiyet tevhididir. Yada bir insan bir iş yapacağında bu iş için Allah ne diyor diye bakmayıp, örf ve adetlere baktığında ona göre hareket ettiğinde o insan o ibadette şirke düşmüş demektir.

İbadet in şeriattaki anlamı nedir ?

Allah Teala’nın sevip ve razı olduğu zahiri ve batini amellerimizin hepsi ibadettir. Bu amellerde Allah’ı birlemek uluhiyet tevhididir. Bütün peygamberlerin gönderildiği tevhidin özü uluhiyet tevhididir. Allah azze ve celle’nin ilah olarak kabul edilip, ibadette birlenmesidir. 

Ben cinleri ve insanlan ancak bana ibadet etsinler diye yarattım.” ( Zariyat 56 )

Konu ile ilişkili diğer yazılar;

Tevhid’in önemi ve islam’daki yeri nedir ?

Şirk nedir ve kısımları nelerdir

Tağut nedir ve kimlere denir ?