Ay halindeki bir kadın Kur’an-ı Kerim’e dokunabilir mi?

Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre cünüp ve hayız hâlindeki kimselerin Mushaf’a dokunmaları caiz değildir. Bu konuda genel olarak; “O, elbette değerli bir Kur’an’dır. Korunmuş bir kitaptadır. Ona, ancak tertemiz olanlar dokunabilir. Âlemlerin Rabb’inden indirilmedir.” [Vâkıa, 56/77-80] ayetleri ile aşağıda zikredilecek olan hadisleri delil olarak kullanmışlardır [Aliyyü’l-Kârî, Fethu Babi’l-İnaye, I, 125; Mâverdî, el-Hâvi’l-Kebîr, I, 384; Râfiî, el-Azîz Şerhu’l-Vecîz, I, 293; İbn Kudâme, el-Muğnî (eş-Şerhu’l-Kebir ile birlikte) I, 418; İbn Kudâme el-Makdisî, el-Kâfî, I, 72]. Bu görüşe göre ayetlerde geçen Kur’an, yeryüzüne vahyedilip kayda geçirilen mushafı, “tertemiz olanlar” ise abdestsizlik ve cünüplükten uzak olan insanları ifade etmektedir. Buna göre abdestsiz ve cünüp olan kimselerin mushafa el sürmeleri caiz olmaz. Aynı şekilde cünüp ve hayız ya da nifaslı olanların Kur’an’ı dokunmadan da olsa okumaları caiz değildir. Çünkü Hz. Ali’nin, “Resûlüllah’ı Kur’an okumaktan cünüplük hâli dı- şında hiçbir şey alıkoymazdı.” [Ebû Dâvûd, Taharet, 92; Nesaî, Taharet, 171; İbn Mâce, Taharet ve Sünenüha, 105; İbn Huzeyme, Sahih, Vudu’, I, 104; Beyhakî, Sünen, Taharet, 98] dediği rivayet edilmiştir. Farklı bir lafızla gelen rivâyete göre ise Hz. Ali, “Resûlüllah cünüp olmadıkça bize Kur’an okurdu.” [Tirmizî, Ebvabü’t-Tahare, 111] demiştir. Ancak belirtmek gerekir ki, her ne kadar yukarıda zikredilen ayetlerde Kur’an’a temiz olanlardan başkasının dokunmadığı/ dokunmayacağı ifade edilmekte ise de, ayetlerde geçen “Kur’an” ve “mutahharûn” (tertemiz olanlar) ifadelerinin taşıdığı anlamlar üzerinde farklı görüşler ileri sürülmüştür. Nitekim bu kelimelerden “Kur’an”ın, onun, Levh-i Mahfûzda yer alan aslı, “tertemiz olanlar”ın da melekler olması ihtimali vardır. Hatta bu ihtimal daha kuvvetli görülmüştür [Cassâs, Ahkâmu’l-Kur’an, V, 300; Kurtubî, el-Câmi li Ahkâmi’l-Kur’an, XVII, 193]. Buna göre ayetin hükmü insanlarla ilgili değildir. Yukarıda zikredilen görüş ayrılığı da göstermektedir ki ayetlerin ifade ettiği mana yoruma açıktır. Bu sebeple de ayetler, cünüp ve hayızlının Kur’an’a dokunmasının haram olduğu konusunda kesin bir delil teşkil etmemektedir. Bununla birlikte ayetin işaret yolu ile haramlık hükmünü getirdiği de ifade edilmiştir: “Madem ki Kur’an’ın Levh-i Mahfûzdaki sayfalarına sadece temiz olanlar dokunabiliyor, insanların elindeki Kur’an sahifelerine de ancak temiz olanlar dokunabilir.” Bu konudaki hükmün ortaya çıkarılması için yukarıdaki ayetlere getirilen yorumlardan birini tercihe gerek bırakmayan ve dört mezhep tarafından delil olarak kullanılan rivayetler de vardır: “Cünüp ve hayızlı kimse Mushaf’tan hiçbir şeye dokunamaz.” [Tirmizî, Taharet, 98; İbn Mâce, Taharet ve Sünenüha, 105; Beyhakî, es-Sünen, Taharet, 99] anlamındaki hadis-i şerif ile Amr b. Hazm’a yazdığı mektuptaki ‘Kur’an’a temiz olandan başkası dokunmasın’ buyruğu [Muvatta’, Kur’an, 1] cünüp olan erkek ve kadın ile adetli kadının Kur’an’a dokunamayacaklarını açıkça ortaya koymaktadır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşıldığına göre abdestsiz, cünüp, hayızlı ve nifas hâlinde olanların Kur’an’a dokunmaları caiz de- ğildir. Ancak Mâlikî mezhebine göre âdetli kadın eğitim öğretim amacıyla mushafa dokunabilir, Kur’an-ı Kerim’i okuyabilir [Ezherî, Cevâhiru’l-İklîl Şerhu Muhtasarı Halil, I, 32; Muhammed Uleyş, Şerhu Minahi’l-Celil, I, 104]. Dolayısıyla günümüzde Kur’an eğitim ve öğretiminin aksamadan devam edebilmesi için Mâlikî mezhebinin bu görüşüyle amel edilebilir. Bununla birlikte Kur’an eğitim ve öğretiminin çok değişik yol ve yöntemleri olduğu için bu dönemlerindeki hanımların okuyan kimselere kulak vererek ya da cd, dvd veya kasetten dinleyerek kulak eğitimi almaları ve ayetleri kelime kelime bölerek tashih-i hurufa ağırlık vermeleri de uygulanabilecek bir başka yöntemdir. Bu yol, mümkün olursa ihtilaftan kaçınmak açısından daha ihtiyatlı olabilir.